ESP Sisteminde En Sık Görülen Arızalar

Tekerlek hız sensörleri, ESP ve ABS sistemlerinin en önemli veri kaynakları arasında bulunur. Her tekerlekte bulunan sensör, bağlı olduğu tekerleğin dönüş hızını ölçerek kontrol ünitesine iletir. Sistem, tekerlekler arasındaki hız farklarını değerlendirerek kayma, patinaj veya kilitlenme ihtimalini belirler.

Tekerlek hız sensörlerinden biri hatalı ya da kesintili veri gönderdiğinde ESP kontrol ünitesi aracın hareketini doğru şekilde değerlendiremez. Bu durumda ESP sistemi kendisini devre dışı bırakabilir. Gösterge panelinde ESP, ABS veya çekiş kontrolü uyarıları birlikte görülebilir.

Sensörün arızalanması dışında sensör yüzeyinde biriken kir, bağlantı kablosundaki kopukluk ve soketlerde meydana gelen oksitlenme de veri kaybına yol açabilir. Ayrıca tekerlek rulmanı üzerinde bulunan manyetik okuma halkasının hasar görmesi, sağlam bir sensörün yanlış değer göndermesine neden olabilir.

Tekerlek hız sensörü arızasında karşılaşılabilecek belirtiler şunlardır:

• ESP ve ABS lambalarının birlikte yanması
• Çekiş kontrol sisteminin devre dışı kalması
• Kaygan zeminde tekerleklerin kolayca patinaja düşmesi
• Hız göstergesinde düzensiz çalışma görülmesi
• ESP uyarısının aralıklı olarak yanıp sönmesi
• Düşük hızlarda gereksiz fren müdahalesi hissedilmesi

ESP uyarısıyla birlikte ABS lambası da yanıyorsa ABS ışığının yanma nedenleri değerlendirilmelidir. Tekerlek hız sensörleri iki sistem tarafından ortak kullanılabildiği için tek bir sensör veya bağlantı problemi birden fazla uyarı oluşturabilir.

Sensör arızasının belirlenebilmesi için araç bilgisayarlı arıza tespiti işlemine alınmalıdır. Araç hareket hâlindeyken sensörlerin canlı değerleri karşılaştırılarak hangi tekerlekte kesintili veya uyumsuz veri bulunduğu tespit edilebilir.

Direksiyon açı sensörü, sürücünün direksiyonu hangi yöne ve ne kadar çevirdiğini ESP kontrol ünitesine bildirir. Sistem bu bilgiyi aracın gerçek hareket yönüyle karşılaştırır. Sürücünün yönlendirdiği rota ile aracın hareketi arasında fark algılandığında ESP sistemi dengeyi korumak amacıyla devreye girebilir.

Direksiyon açı sensörünün hatalı değer göndermesi, ESP kontrol ünitesinin aracın kaydığını düşünmesine neden olabilir. Direksiyon düz konumda olduğu hâlde sensör sağa veya sola dönük bir değer gösteriyorsa sistem gereksiz fren müdahalesi yapabilir ya da kendisini tamamen devre dışı bırakabilir.

Direksiyon açı sensörü problemleri her zaman sensörün fiziksel olarak arızalandığı anlamına gelmez. Akü bağlantısının kesilmesi, direksiyon sistemi üzerinde işlem yapılması, rot ayarı veya ön takım parçalarının değiştirilmesi sonrasında sensörün sıfır noktası bozulabilir. Bu durumda parça değişiminden önce uygun cihazlarla kalibrasyon yapılması gerekebilir.

Direksiyon açı sensörü sorunlarında ESP ışığının yanı sıra direksiyon, ABS veya çekiş kontrolü uyarıları da görülebilir. Araç virajlarda dengesiz davranabilir veya direksiyon düz konumdayken sistem müdahalesi hissedilebilir.

Direksiyon sensörüyle ilgili hata kaydı tespit edildiğinde sensörün canlı değeri, bağlantı kabloları ve elektrik beslemesi birlikte kontrol edilmelidir. Kalibrasyon tamamlandıktan sonra direksiyon düz konumdayken sensörün doğru değeri gösterdiği doğrulanmalıdır.

Fren pedalı müşürü, sürücünün frene basıp basmadığını elektronik kontrol ünitelerine ileten parçadır. Fren lambalarının çalışmasının yanı sıra ABS, ESP, hız sabitleme ve motor yönetimi gibi birçok sistem bu sinyalden yararlanabilir.

Fren müşürü hatalı sinyal gönderdiğinde ESP kontrol ünitesi sürücünün frenleme komutunu doğru şekilde algılayamayabilir. Müşürün sürekli basılı konumda sinyal göndermesi veya frene basıldığı hâlde sinyal oluşturmaması, ESP ve ABS sistemlerinde hata kaydına neden olabilir.

Fren pedalı müşürü arızasında ESP ışığıyla birlikte fren lambalarının sürekli yanması veya hiç çalışmaması görülebilir. Hız sabitleme sistemi devreye girmeyebilir, vites kolu park konumundan çıkmayabilir veya motor yönetim sistemi farklı uyarılar oluşturabilir.

Müşür arızasının yanı sıra fren hidroliği seviyesinin düşmesi, hidrolik ünitedeki problemler ve fren basınç sensörünün hatalı çalışması da ESP uyarısı oluşturabilir. ESP sistemi aracı dengelemek için fren basıncından yararlandığı için fren sistemleri bir bütün olarak kontrol edilmelidir.

Fren pedalında yumuşama, fren mesafesinde uzama, frenleme sırasında aracın bir tarafa çekmesi veya olağan dışı sesler bulunuyorsa sürüşe devam edilmemelidir. Balata, disk, kaliper, fren hidroliği ve ABS hidrolik ünitesi gibi parçaların teknik durumu ayrıntılı şekilde incelenmelidir.

ESP sistemindeki sensörler ve kontrol üniteleri elektrik tesisatı üzerinden haberleşir. Kablolarda kopukluk, kısa devre, soketlerde temassızlık veya şase bağlantılarında zayıflık bulunması, sistemin doğru veri alamamasına neden olabilir. Özellikle tekerlek çevresindeki sensör kabloları su, çamur, taş ve fiziksel darbelere açık olduğundan zamanla hasar görebilir.

ESP kontrol ünitesiyle iletişim kurulamaması durumunda doğrudan kontrol ünitesi değişimine karar verilmemelidir. Sigorta arızası, düşük besleme voltajı, hasarlı veri hattı veya zayıf şase bağlantısı da diagnostik cihazın üniteye ulaşmasını engelleyebilir.

Elektronik bağlantıların değerlendirilmesi için elektronik arıza tespiti uygulanabilir. Bu işlem sırasında sensörlerin besleme voltajları, sinyal hatları, sigortalar, soketler ve kontrol üniteleri arasındaki iletişim incelenir.

Kablo ve elektrik tesisatı kaynaklı sorunlarda oto elektrik kontrolleri ile hasarlı bağlantılar belirlenebilir. Sağlam bir sensörün kablo veya soket problemi nedeniyle değiştirilmesi, arızanın devam etmesine ve gereksiz maliyet oluşmasına neden olabilir.

Düşük akü voltajı da ESP, ABS ve diğer elektronik sistemlerde geçici hata kayıtları oluşturabilir. Özellikle araç ilk çalıştırıldığında birden fazla uyarı lambasının yanması, marşın yavaş dönmesi veya uyarıların motor çalıştıktan sonra kaybolması akü ve şarj sistemi problemlerini düşündürebilir.

Bu durumda akü kontrolü yapılarak akünün voltajı, marş kapasitesi, alternatörün şarj değeri ve kutup başı bağlantıları ölçülmelidir. Voltaj problemi giderilmeden yalnızca ESP hata kodlarının silinmesi kalıcı çözüm sağlamayabilir.

ESP veya ABS kontrol ünitesinde elektronik bir arıza tespit edilirse ünitenin onarılabilir durumda olup olmadığı değerlendirilir. Kontrol ünitesinin değişmesi gereken araçlarda uyumlu parça kullanılmalı; gerekli kodlama, adaptasyon ve kalibrasyon işlemleri tamamlanmalıdır.

Onarımın ardından kayıtlı hata kodları silinir ve sistem yeniden taranır. Tekerlek hızları, direksiyon açı değeri, fren müşürü sinyali ve sistem voltajı canlı veriler üzerinden tekrar kontrol edilir. Gerekli durumlarda kontrollü yol testi yapılarak ESP ve ABS uyarılarının yeniden oluşup oluşmadığı değerlendirilir.

ESP sisteminde amaç yalnızca gösterge panelindeki uyarı lambasını söndürmek değildir. Sensörlerin doğru veri gönderdiği, elektronik bağlantıların sağlıklı olduğu ve sistemin ihtiyaç anında güvenli biçimde çalışabildiği doğrulanmalıdır.

ESP ışığı sürekli yanıyor, ABS uyarısıyla birlikte görülüyor veya araç kaygan zeminde dengesiz davranıyorsa profesyonel kontrol geciktirilmemelidir. Kocaeli İzmit’te hizmet veren MAS Otomotiv Bosch Car Service’e ulaşmak için iletişim sayfasını ziyaret edebilirsiniz.